Định nghĩa

1. Động từ:
   • Trả thù một cách đích đáng kẻ trước đây đã làm hại mình: Hành động đáp trả, trừng phạt người đã gây ra điều xấu, điều ác cho mình hoặc người thân của mình, thường với ý nghĩa công lý được thực thi.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Anh ấy quyết tâm báo oán cho cái chết oan ức của cha mình.
  • Trong nhiều câu chuyện cổ tích, nhân vật chính thường phải trải qua gian khổ để cuối cùng có thể báo oán.
  • Tư tưởng "ác giả ác báo" phản ánh quan niệm dân gian về việc báo oán do trời xanh định đoạt.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Lấy oán báo oán, oán ấy chập chùng": Thành ngữ cảnh báo việc trả thù chỉ kéo dài thêm vòng xoáy hận thù, không giải quyết được gốc rễ.
• "Báo oán, báo ân": Cụm từ thường đi đôi, chỉ hai mặt của việc đền đáp: trả ơn người giúp mình và trả thù kẻ hại mình.
  • Làm người phải sống cho rõ ràng, báo oán báo ân phải phân minh.

Biến thể và từ gần giống

• Báo thù (động từ): Có nghĩa tương tự "báo oán", nhấn mạnh hành động trả thù.
• Trả thù (động từ): Hành động đáp trả lại sự tổn hại đã nhận, phạm vi nghĩa rộng hơn, có thể ít hàm ý về "sự đích đáng" hơn "báo oán".
• Báo ứng (danh từ/động từ): Thường chỉ sự trừng phạt tự nhiên, theo quy luật nhân quả, không nhất thiết do chính nạn nhân thực hiện.

Từ đồng nghĩa

• Báo thù: Trả thù.
• Trả đũa: Đáp trả lại bằng hành động tương tự (có thể dùng trong nhiều ngữ cảnh, kể cả không nghiêm trọng bằng "báo oán").
• Phục thù: Trả thù để rửa hận (từ Hán Việt, mang sắc thái trang trọng).

Từ trái nghĩa

• Báo ân: Trả ơn, đền đáp ân nghĩa.
• Khoan dung: Rộng lượng tha thứ, không trả thù.
• Tha thứ: Bỏ qua, không trừng phạt lỗi lầm.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Đời cha ăn mặn, đời con khát nước": Quan niệm về sự báo ứng, có thể là sự báo oán gián tiếp qua các thế hệ.
• "Ác giả ác báo": Làm điều ác thì sẽ gặp quả báo ác, một hình thức báo oán của luật nhân quả.
• "Oán thù nên cởi chẳng nên buộc": Khuyên con người nên hóa giải hận thù chứ không nên kết thêm oán hận.

1. đgt. Trả thù một cách đích đáng kẻ trước đây đã làm hại mình: báo ơn báo oán phân minh.